چگونه در مسیر تکامل انسان به جهان مدرن رسیدیم؟ اصلاً جهان مدرن چگونه ساخته شد و عامل کارایی آن چیست؟ در کتاب «گذارهای بزرگ: جهان مدرن چگونه ساخته شد» روایت واکلاو اسمیل، از برترین اندیشمندان جهان در تاریخ توسعه و استاد تحلیل آماری را در پاسخ به این پرسشها میخوانیم.
اسمیل معتقد است برای پاسخ به این پرسش هیچ راهی بهتر از توضیح این نیست که چگونه به این نقطه رسیدیم. چه رخدادهایی زمینهساز بروز فرایند نوسازی چندوجهی بوده است؟ فرایندی که واقعیتهای عادی امروزی، یعنی کاهش باروری، غذای فراوان، مصرف شدید انرژی، اقتصاد جهانیشده، تحرکپذیری فراوان و ارتباطات فوری در مقیاس انبوه نتیجهی آن است. یا چگونه به این جامعهی پساصنعتی رسیدیم که تخریب زیستمحیطی که گرمایش جهانی فقط بخشی از آن است، گریبانگیرش شده است؟
نویسنده آشکارترین رویکرد برای پاسخ به این پرسش بنیادی را درنظرگرفتن خلقت جهان مدرن در قالب مجموعهی بههمپیوستهای از گذارهای بنیادی به نسبت سریع در حوزهی جمعیت، کشاورزی، انرژی، اقتصاد و محیطزیست میداند که تعاملات آنها دنیای مدرن را شکل داده است.
تمرکز اسمیت در این کتاب بر تاریخچهی این گذارهای جمعیتی، کشاورزی، انرژی، اقتصادی و زیستمحیطی است. او همچنین به خاستگاههای همیشه پیچیده و همچنین عوامل میسرکننده و تکثیرکنندهی آنها میپردازد، پیشرفت و پیشروی و اشاعهی آنها را دنبال میکند، و مسیرها و تعاملها و پیامدهایشان را شرح میدهد و بر نقاط عطف و دستاوردهای مهم این گذارهای بزرگ نیز تأکید میکند.
روند کتاب فراتر از گزارشهای تاریخی کلی و توصیفی است. بسیاری از متغیرها و فرایندها و پیامدهای جمعیتی، تغذیهای، انرژی، اقتصادی و زیستمحیطی را بهدقت بررسی میکند و این کار را به روشهای کمی مستقیم و بهدور از کلیگویی انجام میدهد.
واکلاو اسمیل زادهی ۹ دسامبر ۱۹۴۳ است. او استاد بازنشستهی دانشکدهی محیطزیست دانشگاه مانیتوبای وینیپگ کاناداست. علایق پژوهشی میانرشتهای او مباحث انرژی، محیطزیست، غذا، جمعیت، اقتصاد، تاریخ و سیاست عمومی را دربر میگیرد. او را از برترین اندیشمندان جهان در تاریخ توسعه و استاد تحلیل آماری میدانند.