الیزابت دوم

توماس برنهارد در هجو اجتماعات انسانی، استادی عجیبی دارد. او هم ترس و نکبت موجود در مضحکه‌ی استقبال از رایش سوم در میدان دلاوران را به‌هجو می‌کشد و هم نگاه مفتخرانه‌ی فرادستانی را که در بالکن اعیانی هرن‌اشتاینِ ویلچرنشین منتظر عبور ملکه الیزابت دوم هستند. روایت‌های طناز و انتقادی به مردمی که گویی همواره ناظربودن را دوست دارند. نویسنده در بازنمایی چهره‌ی مفلوک طبقه‌ی اشراف و نوکیسگان، از ترفند سبکی ویژه‌اش در نوشتن دیالوگ‌ها و تک‌گویی‌های بلند و پر از نیش و غضب، با شدتی مثال‌زدنی بهره برده و نمایشنامه‌ای نوشته که به‌خوبی کمدی را به تراژدی پیوند می‌زند، هرچند از آغاز تا پایان، همه به جز اتریشی‌ها، خنده‌های بی پایانی سرخواهند داد! الیزابت دوم یکی از آخرین نمایشنامه‌های برنهارد پیش از مرگ اوست. این اثر را می‌توان در ادامه‌ی نمایشنامه‌ی میدان دلاوران خواند و اجرا کرد؛ و البته می‌توان گفت این نمایشنامه متنی است برای درک بهتر دلایل تنفر اتریشی‌ها از برنهارد و بالعکس!