عرفان و فلسفه

والتر ت. استیس (1967 - 1886)، نویسنده و فیلسوف انگلیسی، در سال 1929 از دانشگاه دوبلین به‌دلیل تحقیق و تألیف ممتازش به نام فلسفه‌ی هگل مدرک دکتری ادبیات گرفت. او که پیرو اصالت طبیعت و تجربه بود به تحلیل و فلسفه‌ی نظری هم گرایش داشت. استیس در کتاب «عرفان و فلسفه» درصدد پاسخ‌دادن به این پرسش است که: «حال یا تجربه‌ی عرفانی» چه رابطه‌ای با مسائل مهم «فلسفه» دارد؟ از منظر روان‌شناسی پژوهش، در واقع، «عرفان» موضوع این کتاب است و «فلسفه» رویکرد آن. استیس، که در فلسفه استاد بوده، ادیان و مذاهب شرق و غرب را نیز، توأمان می‌شناخته است. در نظر او، دیانت و تجربه‌ی دینی همسان با عرفان است و عرفانی که وی از آن سخن می‌گوید عرفان قدیم یا جدید یا عرفان نحله و ملّتی خاص نیست. او ویژگی‌های مشترکی را که در «عرفان‌ها» می‌بیند مدّ نظر دارد و، به محک فلسفه، از این نقد عیار می‌گیرد؛ آن هم فلسفه‌ای از نوع فلسفه‌ی اسپینوزا در کتاب «اخلاق»، و دور از صغرا و کبراهای فراوان منطقی و استدلال‌های خسته‌کننده‌ی فلسفی. ازاین‌رو، خواندن آن عارف و عامی را به کار می‌آید. آثار استیس زبانی ساده و بدون پیچش دارند و مترجم توانای این اثرِ او نیز به‌خوبی از عهده‌ی برگرداندن آن ویژگی‌ها به زبان فارسی برآمده است. برای ایرانیان که دفتر پربرگی از ادبیات و فرهنگشان حکایت «عقل و عشق» است داوری معتدل و منصفانه‌ی استیس با ترجمه‌ی روان خرمشاهی بسی خواندنی و سودمند است.